|
Herhangi
bir hastalık (kalp krizi, şeker hastalığı, sara krizi vs.) veya kaza (iş
kazası, trafik kazası, boğulma, yangın, deprem, ev kazaları vs) sonucu,
sağlığı tehlikeye girmiş olan kişiye, olay yerinde, eldeki imkânlarla,
durumunun kötüleşmesini önlemek amacıyla, ilaçsız olarak, yardımı
tamamlayacak sağlık personeli gelinceye kadar veya sağlık kuruluşuna
ulaşıncaya kadar yapılan müdahaledir.
 İLK
YARDIMDA KAZA ORTAMININ DEĞERLENDİRİLMESİ
 Kişi
kazazedeler arasında ise öncelikle kendi durumunu gözden geçirmeli,
Kişi kendi can güvenliğini
sağlamak için gerekli önlemleri almalı,
Kişi sakin olmalı, telaşa
kapılmamalı,
Kaza yerinde sağlık personeli
varsa onun talimatlarına uymalı ve ona yardımcı olmalı
Ortamda sağlık personeli yoksa
etkinliği ele alıp çevredeki sağlıklı kişileri organize etmeli
Çevrede etkisini sürdüren bir
tehlike kaynağı olup olmadığını değerlendirmeli,
Trafik kazası ortamında yol
güvenliğini sağlayacak işaretlemelerin yapılmasını sağlamalı,
Sağlık kuruluşu, itfaiye ve
polise haber verilmeli,
Kazazedeler ile sakin yumuşak bir
şekilde konuşmalı, onları yatıştırmalı ve şikayetlerini sormalı,
Trafik kazası ortamında sigara
içilmesini önlemeli,
Patlama ve zehirlenme tehlikesi
olan kaza ortamından herkesin uzaklaşmasını sağlamalı
Patlama ve zehirlenme tehlikesi
yoksa kazazedeyi yerinden kıpırdatmamalı
Kazazedelerin başındaki meraklı
toplanmaları önlemeli
Kaza ortamındaki tüm
kazazedelerin durumu hızla değerlendirilmeli ve kazazedeler için öncelik
sıralaması belirlenmeli
Nakli gereken kazazedeler için
nakil organizasyonu sağlanmalı
Kaza ve kazazedeler hakkındaki
bilgileri kaydetmeli
Yardım ekibi gelene kadar olay
yerini terk etmemeli ve gelen yardım ekiplerine olay ve kazazedeler
hakkındaki bilgiler aktarılmalı.
AĞIZDAN AĞIZA SUNİ SOLUNUM
SUNİ SOLUNUM ÖN HAZIRLIK
Kazazede sırtüstü yatar pozisyona
getirilmeli
Kazazedenin yanına diz çökülmeli
Kazazedenin kravat, kemer ve
yakası gevşetilmeli
Ağız içinde hava yolu
tıkanıklığına neden olan cisim varsa ağız içi temizlemeli
Kazazedenin solunum yapıp
yapmadığı kontrol edilmeli
İlk yardımcı; Yüzünü kazazedenin
yüzüne yaklaştırmalı Solunum dinlenmeli Soluğu yanağında hissetmeye
çalışmalı Solunum gözlenmeli
Hava yolunu açmak için, bir el
kazazedenin alnına diğer elin parmak uçları Kazazedenin çenesinin altına
yerleştirilerek, baş mümkün olduğu kadar geri çekilmeli. Alın üzerine konan elin baş ve
işaret parmağı kullanılarak kazazedenin burnu kapatılmalı.
SUNİ SOLUNUM
Kazazedenin ağzından iki kez hava
üflenmeli
Kazazedenin şah damarından nabız
bakarak dolaşım fonksiyonu değerlendirilmeli
Baş geriye doğru eğilmiş durumda
iken kazazedenin ağzı açılmalı
Her zamankinden biraz daha derin
(zorlanmayan derin) nefes alınmalı Ağız genişce açılarak kazazedenin
ağzına sıkıca yerleştirilip hava kazazedenin ciğerlerine üflenmeli
Kazazedenin göğüs kafesinin hava
üflenmesi sırasında genişlediği gözlemeli; Ağız kazazedenin ağzından hafifçe
çekilerek üflenen havanın dışarı çıkmasına izin verilmeli ve göğüs
kafesinin inme hareketi izlenmeli.
Yetişkin için nefes verme işlemi
dakikada 12-20 kez tekrarlanmalı
Sık aralıklarla (en seyrek üç
dakikada bir) kazazedenin kendiliğinden solunum yapmaya başlayıp
başlamadığı kontrol edilmeli
Bu işlem tıbbi yardım gelinceye
kadar sürdürülmeli
DIŞ KALP MASAJI
DIŞ KALP MASAJI ÖN HAZIRLIK
Şah damarından nabız kontrol
edilmeli
Nabız alınamıyorsa kazazede sert
zemine sırtüstü yatırılmalı
Tercihen kazazedenin sağ tarafına
diz çökülmeli
Sternum kemiğinin (iman tahtası)
alt ucundan 2 - 3 parmak yukarı kısım belirlenmeli veya kemiğin orta noktası
belirlenerek alt yarısının orta-alt kısmı belirlenmeli
Bir elin ayası buraya
yerleştirilmeli Diğer el üzerine yerleştirilmeli
KALP MASAJI
Altın Kural
Parmaklarınızı göğüs kafesi ile
temas ettirmemelisiniz ki (sadece el ayası temas etmeli) güç tek bir
noktadan verilsin
Dirseklerinizi bükmemelisiniz ki;
göğüs kemiği üzerine dik olarak baskı uygulanılabilsin
Her baskıda göğüs kafesinin 4 cm
aşağıya inmesi sağlanmalı
Bu işlem dakikada 80 -100 kez
(iki saniyede üç kez) uygulanmalı
Sıkıştırma ve gevşetme süreleri
eşit olmalı
İşlem sırasında ellerin göğüs
üzerindeki yeri değişmemeli
Aralıklarla (en seyrek üç
dakikada bir) kendiliğinden çalışmaya başlayıp başlamadığını anlamak için
nabız kontrol edilmeli
Kalp kendiliğinden çalışmaya
başladığı anda işleme son verilmeli
Kalp kendiliğinden çalışmaya
başlamadıysa, tıbbi yardım gelinceye kadar uygulamaya devam edilmeli
BİR KİŞİ İLE SUNİ SOLUNUM VE KALP
MASAJI UYGULAMA
Solunum ve kalp atımı yoksa ilk
önce iki defa arka arkaya nefes verilmeli ve kalp masajı ile devam
edilmeli
2 solunum ve 15 kalp masajı
uygulaması ile devam edilmeli
Özet olarak ; ilk yardımcı her seferinde 2 solunum vermeli, 15 dış kalp masajı yapmalıdır.
İKİ KİŞİ İLE SUNİ SOLUNUM VE KALP
MASAJI UYGULAMA
Solunum ve kalp atımı yoksa ilk
önce iki defa arka arkaya nefes verilmeli
1 solunum 5 kalp masajı ile
uygulama sürdürülmeli
Kalp masajını yapan kişinin
yorulması halinde; işleme ara verilmeksizin suni solunum yapan kişi ile
kalp masajını yapan kişi yer değiştirmeli
Özet olarak; solunumu veren 1.
ilk yardımcı her seferinde 1 solunum verirken, dış kalp masajını yapan 2.
ilk yardımcı her seferinde 5 kalp masajı yapmalıdır
KANAMALARDA İLK YARDIM
Kanayan yer üzerine (parmakla temiz bir bez
kullanılarak) baskı yapılmalı
Kanama durmuyorsa el ayası kullanılarak baskı
artırılmalı
Kanama duruncaya kadar baskı uygulamaya devam edilmeli
Birinci bez, kanla ıslanırsa üzerine ikinci bir bez
koyarak (Altın
kural : ilk bezi kaldırmadan) baskı yapmaya devam
edilmeli
Yaranın uç tarafındaki renk değişikliği ve nabız,
kontrol edilmeli
BURUN KANAMASININ DURDURULMASI
Telaş ve endişe etmemesi söylenerek hasta sakinleştirilmeli
İki taraftan burun kanatlarına baskı yapılmalı ya da hastanın
kendisinin yapması sağlanmalı
Hasta oturtulup öne doğru hafif eğilmiş pozisyonda tutulmalı
Beş dakika sonunda kanama durmamışsa tıbbi yardım istenmeli
ŞOKTA İLK YARDIM
Kazazede sırt üstü yatırılmalı
Kanama ve şok ile ilgili bulgular kontrol edilmeli;
Görünür kanama
Soluk cilt
Uzuvlarda soğukluk
Hızlı nabız
Ayakların altına destek koyarak 20 -30 cm kadar kaldırılmalı
Yaralı (varsa pansuman ve turnike görülecek şekilde) battaniye ile
sarılmalı
Tıbbi yardım gelene kadar bu pozisyon korunmalı
Solunum ve nabız 3-5 dakika aralıklarla kontrol edilmeli
YANIKLARDA İLK YARDIM
Yanan bölge üzerine bol su dökülmeli
Yanan bölge üzerindeki elbiseler (giysiler) keserek, sıyırmadan
çıkarılmalı
Yanan bölge üzerindeki içi su dolu kabarcıklar patlatılmamalı
Yanan bölge üzerine, su dışında (salça, diş macunu, yoğurt, patates vb.
) herhangi madde sürülmemeli
SICAK ÇARPMASINDA İLK YARDIM
Hasta sıcak bölgeden hızla uzaklaştırılıp, gölge ve serin bölgeye
götürülmeli
Üzerindeki giysiler çıkarılmalı
Islatılmış bir havlu ile serinletilmeli.
Bilinci açıksa soğuk içecekler verilmeli
ZEHİRLENMELERDE İLK YARDIM
Zehirlenmeye neden olan madde öğrenilmeye çalışılmalı, varsa ambalajı
sağlık kuruluşuna götürülmeli.
Hastanın bilinç durumu kontrol edilmeli
Hızla; solunum yolu, nefes alıp verme, kalp atımı (A-B-C) yönünden
değerlendirme yapılmalı
Altın
kural:
Asit ve alkali (tuzruhu, deterjan, benzin, gaz
yağı vb.) içilmesi durumunda hasta kesinlikle kusturulmamalı. Asit ve
alkali olmayan maddelerin içilmesi durumunda bilinç açık ise
kusturulmalı
Vücuda bulaşmış bir şey varsa (elbise üzerinde ise soyduktan sonra) bol
su ile yıkanmalı
Gaz zehirlenmesi varsa açık havaya çıkarılmalı
En kısa zamanda sağlık kuruluşuna ulaştırılmalı
DONMADA İLK YARDIM
Deri soğuk soluk ve duyusuzdur
Vücut ısısı çok düşerse; kan damarları çok
gevşer ve cilt kızarır; "yalancı kanlanma"
Soğuk kan kalbe gider ve kalbin durmasına
yol açar
Özellikle baş, yüz, el ve ayaklar iyi
korunmalıdır
Hastayı kapalı ve ılık yere taşıyınız
Islak ve donmuş elbiseyi çıkarınız, baş
dahil battaniyeye kundak gibi sarınız
Masaj kesinlikle yapmayınız
Bilinçsiz ise
Solunum ve kalp kontrol edilir, eğer
alınamıyorsa kalp-akciğer canlandırma yapılmalıdır
Bilinçsiz, fakat kalp ve solunum varsa ;
kesinlikle ağızdan bir şey verilmemelidir
Bilinci yerinde ise
Moral verilmelidir.
Kol ve bacaklarını hareket ettirmesi
söylenilmelidir.
Altın Kural;
alkollü
içecek vermeyiniz.
Uyutmayın, konuşturunuz
20 derecelik ortama alınız ve kademeli
olarak ortamı ısıtınız
KAYNAK :http://www.bilkent.edu.tr
 |
